Werkwijze IND in oude zaken in strijd met rechtszekerheid en gelijkheid

De betrokkenen in deze zaak hebben een asielaanvraag ingediend op 25 april 2023. Deze aanvraag werd op 19 december 2025, dus ruim tweeënhalf jaar later, afgewezen. Dat gebeurde pas nadat de rechtbank twee maal de IND had opgedragen om binnen twee weken te beslissen, waaraan de IND beide keren niet had voldaan. De negatieve besluiten werden pas genomen ruim een jaar na het verstrijken van de beslistermijn door de IND.

Tegen de afwijzing d.d. 19 december 2025 is beroep aangetekend, maar voordat het beroep door de rechtbank is behandeld heeft de IND op 20 juli 2026 de negatieve besluiten ingetrokken, en betrokkenen op 9 augustus 2026 een vluchtelingenstatus toegekend, waarbij de ingangsdatum van de verblijfsvergunning op de volgende dag, 10 augustus 2026, is bepaald. De vergunning geldt daarbij voor 3 jaar. Tegen deze ingangsdatum en de duur van de vergunning hebben betrokkenen vervolgens beroep aangetekend.

De IND stelt dat zij op basis van de nieuwe EU Kwalificatieverordening geen vergunning meer kan verlenen met terugwerkende kracht en voor de duur van vijf jaar. De rechtbank geeft echter aan dat dit niet volgt uit de Kwalificatieverordening. Verlening van een verblijfsvergunning voor de duur van 5 jaar met als ingangsdatum de datum van de asielaanvraag (zoals voorheen gebruikelijk was) is volgens de rechtbank in de Kwalificatieverordening niet uitgesloten. Het is dus een keuze van de nationale wetgever.

Een spoedige uitvoering van het Europees Asiel- en Migratiepact ontslaat de IND niet van het nemen van zorgvuldige en deugdelijk gemotiveerde besluiten op verzoeken, ingediend voor 12 juni 2026. De onderbouwing van de IND, dat zij met deze keuze van de ingangsdatum en duur conform het nieuwe beleid wil werken en dat het Unierecht dit verplicht, houdt geen stand. 

De rechtbank geeft aan dat art. 18 van het Handvest van de Grondrechten van de EU vereist dat de uit het recht op asiel voortvloeiende rechten genoten kunnen worden op het moment dat aan de materiële voorwaarden is voldaan. Daarbij volgt uit art. 41 van het Handvest dat eenieder recht heeft op een onpartijdige en billijke behandeling binnen een redelijke termijn.  Het rechtszekerheidsbeginsel vergt dat de IND zich inspant om termijnen te halen. De IND heeft geen verklaring gegeven voor het overschrijden van de beslistermijn in deze zaak. Dat vervolgens de ingangsdatum en de duur van de vergunning worden vastgesteld op basis van het nieuwe beleid is in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel.

De rechtbank geeft daarbij ook nog aan dat het onduidelijk is waarom de IND de asielaanvragen niet op volgorde van tijd behandelt, maar voorrang verleent aan aanvragen ingediend na 12 juni 2026. Dit is een ongerechtvaardigd onderscheid. Nu de IND in deze zaak veel te laat heeft beslist, terwijl op bijna alle aanvragen die zijn ingediend na 12 juni veel eerder wordt beslist, is deze werkwijze ook in strijd met het gelijkheidsbeginsel.  

Meer informatie:
De uitspraak van de Rechtbank Roermond d.d. 19 oktober 2026 met zaaknummers NL26.51300 en NL26.51303 [ECLI:NL:RBDHA:2026:30774]  (download pdf-bestand, 13 pag's)

Lees ook:
18-09-26  Rechtbank: ontbreken overgangsrecht in strijd met rechtszekerheid
07-10-26  Rechtbank: strenger nieuw beleid mag toegepast op oude gezinsherenigingaanvragen