16 november 2026

'Ik wil laten zien dat het om mij gaat, niet om een nummertje'

'Ik wil laten zien dat het om mij gaat, niet om een nummertje'
Met ingeklapte rollators in de kofferbak en gezonde spanning trekken ongeveer vijftien gasten van het INLIA Gasthuis donderdag 5 november naar de Groningse rechtbank. Terwijl juristen zich buigen over bestuursrechtelijke regels, zorgt de aanwezigheid van de gasten voor het menselijke gezicht in de rechtszaal.


Er is al op tijd in de ochtend reuring in het Gasthuis in Groningen. Vandaag is de zitting over het voortbestaan van de bed-bad-broodopvang (de Landelijke Vreemdelingenvoorziening, kortweg LVV). Sinds het kabinet begin 2025 de landelijke financiering stopzette, financiert de gemeente Groningen de opvang die door INLIA wordt uitgevoerd. Samen met advocaat Pim Fischer, die zo’n dertig gasten vertegenwoordigt, en INLIA staat de gemeente in de grote zaal van de rechtbank tegenover de landsadvocaat namens het Rijk.

Voordat de regiezitting kan beginnen, is er eerst een logistieke puzzel. De gebruikelijke negenpersoonsbus van INLIA staat met pech aan de kant. Begeleider Jesse Smits en juridisch medewerker Henriët Bouwhuis rijden met personenauto’s heen en weer. „We hebben een flinke groep gasten die niet goed ter been is”, vertelt Jesse. „Er ging iemand mee in een rolstoel en vijf mensen met een rollator. Dat betekent: rollators inklappen, achterin de auto leggen, mensen helpen instappen en bij de rechtbank alles weer in omgekeerde volgorde.” Een groepje dat op de fiets zou gaan, blijkt al op eigen houtje vooruit te zijn gereden, terwijl anderen op het laatste moment toch afhaken.

Een paniekaanval in de wachtruimte
Eenmaal bij de rechtbank schuifelt het gezelschap langs de beveiliging. De gast in de rolstoel moet via een aparte route om de metaaldetector heen. Boven, in de wachtruimte voor de grote zaal, loopt de spanning op. Voor Jesse is het de allereerste keer dat hij een rechtszitting bijwoont, maar zijn aandacht gaat direct uit naar één specifieke gast.

„Hij vindt het heel lastig om in grote groepen te zijn”, legt Jesse uit. „In die wachtruimte praatte iedereen door elkaar heen en dat werd hem simpelweg te veel. Normaal zondert hij zich af als het druk wordt, maar dat ging nu niet.” De man raakt overprikkeld, begint te huilen en zit tegen hyperventileren aan. Henriët vangt hem als eerste op, waarna Jesse het overneemt. „Ik heb hem gezegd: het is prachtig dat je er bent, maar als het niet gaat, hoef je niet mee naar binnen.”

Toch wil de man per se de zaal in. „Hij zei dat hij het zo belangrijk vond om te laten zien dat hij een persoon is. Geen abstract probleem, geen nummertje in een dossier, maar een mens: ‘Dit gaat om mij’.” Samen zoeken Jesse en de gast een rustig plekje op in een hoek van de rechtszaal. Jesse zit naast hem en praat rustig met hem, tot de ademhaling van de man weer zakt en de rust terugkeert. Tijdens de twee uur durende zitting blijft hij naast hem zitten.

‘Abracadabra’ en onmacht
Wie in de zaal verwacht dat de persoonlijke verhalen van de gasten centraal staan, heeft het mis. Omdat het een regiezitting betreft, gaat het debat vooral over formele en bestuursrechtelijke vragen: mag de gemeente Groningen zich officieel voegen in deze procedure? En is het stopzetten van de rijksbijdrage een formeel besluit of slechts een feitelijke handeling?

„Voor mij is het grotendeels abracadabra”, geeft Jesse toe. „Al die wetsartikelen, nummers en afkortingen zijn lastig te volgen. Dat geldt zeker ook voor onze gasten. Sommigen willen graag zelf iets zeggen om uit te leggen wat deze opvang voor hen betekent, maar daar is geen ruimte voor.”

Toch dringt de strekking van de zitting door op de publieke tribune en dat roept frustratie op. De landsadvocaat stelt namens het ministerie dat mensen zonder verblijfsrecht niet op straat hoeven te belanden, omdat zij terechtkunnen in de vrijheidsbeperkende locatie (VBL) in Ter Apel, mits zij meewerken aan hun terugkeer.

Frustratie op de tribune
Achter juridisch medewerker Henriët Bouwhuis zit een gast die bij die woorden zachtjes begint te koken. „Hij begon boos te fluisteren en ik zag aan zijn hele lichaamshouding hoe gefrustreerd hij was”, vertelt Henriët. Zelf komt ze na afloop ook met een boos gevoel thuis. „De landsadvocaat blijft volhouden dat iedereen daar maar even kan aankloppen. Terwijl er op dat moment 77 plekken vrij waren, en het landelijk om honderden mensen gaat. Bovendien weten wij uit de praktijk dat het precies andersom werkt: mensen die jarenlang in de VBL zitten en daar niet uitgezet kunnen worden, komen juist bij ons terecht.”

Ook de bewering dat de overheid niet over alle dossiers zou beschikken, schiet bij Henriët in het verkeerde keelgat. „De IND en de Dienst Terugkeer en Vertrek zitten al jarenlang bij de overleggen aan tafel en hebben alle dossiers. Het is frustrerend als in de rechtszaal iets wordt beweerd waarvan je weet dat het niet klopt, terwijl je op dat moment je mond moet houden.” Gelukkig weten advocaat Pim Fischer en de advocaten van INLIA de foute informatie te weerleggen.

Het menselijke gezicht
Juist die combinatie van de juridische kant en de menselijke aanwezigheid maakt de ochtend zo waardevol, vindt juridisch medewerker Pieter Postma. „Zo’n regiezitting is heel afstandelijk en formalistisch. Het gaat over procedures en belanghebbenden. Dan is het ontzettend goed dat de rechter met eigen ogen ziet over wie dit werkelijk gaat.”

Pieter ziet het contrast tussen de papieren werkelijkheid en de praktijk. „Je ziet oudere mensen, mensen in een rolstoel of met een rollator, mensen bij wie de tekenen van het leven in het gezicht gegroefd staan. Dat maakt direct tastbaar dat het hier om een heel kwetsbare groep gaat. Mensen die je als overheid niet zomaar op straat kunt zetten.” Jesse sluit zich daarbij aan: „Een deel van onze gasten is heel zelfstandig en pakt zo de fiets, maar een ander deel zou het nog geen dag buiten overleven.”

Wanneer er een uitspraak volgt, is nog ongewis. De rechtbank beraadt zich nog of er een tweede, inhoudelijke zitting nodig is of dat de rechters direct uitspraak kunnen doen. Daarbij kijkt de rechter ook nadrukkelijk naar de Raad van State, die zich buigt over vergelijkbare hogerberoepszaken uit Amsterdam en Rotterdam. Het zal nog enkele weken duren voordat er meer duidelijkheid is. Jesse: „Ik vind het indrukwekkend om dit mee te maken. Bij een volgende zitting wil ik er zeker weer bij zijn. Niet alleen om onze gasten te steunen, maar ook om te zien hoe dit proces verdergaat.”

 

Meer informatie:
Zitting over beëindiging van opvang in de Landelijke Vreemdelingen Voorziening - bericht op de website van de Raad van State d.d. 10 november 2026
Minister blijft erbij: geen financiering voor opvang van ongedocumenteerden - bericht op NOS Nieuws d.d. 10 november 2026

Lees ook:
17-02-25  Tien jaar BBB en LVV - een terugblik
24-12-24  Rechtbanken: beëindiging LVV mag niet leiden tot dakloosheid
04-10-24  Gemeente Groningen houdt de bed-bad-brood-opvang open