Zorgen over beeldvorming door incidenten Ter Apel

Ter Apel, mei 2026. Opnieuw verblijven er asielzoekers op het grasveld vóór het aanmeldcentrum. Na een lange reis zijn de mensen voor een dicht hek gekomen. Er is geen plek voor ze, ondanks het afnemende aantal asielaanvragen. Ze brengen uren en uren door op het gras, ook in extreme hitte of bij harde regen. ‘s Avonds worden ze naar veldbedden in noodopvangen gebracht, ’s ochtends weer terug naar het gras. 

Het wordt nog erger. Als de situatie in juni en juli voortduurt, wordt een groepje raddraaiers actief. Ze schreeuwen, schelden, intimideren en bedreigen. En het blijft niet bij verbale agressie; ze vernielen spullen, slaan mensen in elkaar en er volgen 2 steekincidenten. Het Rode Kruis en VluchtelingenWerk constateren dat hulpverleners en hulpvragers niet meer veilig zijn op het terrein. Ze nemen een heftig en zwaar besluit: ze staken de hulpverlening. 

Het is uiteraard groot nieuws. In kranten, op radio, tv en de ‘socials’ gaat het erover. Terecht, want het is een bizarre situatie. Zoals VluchtelingenWerk zegt: “Mensen die zijn gevlucht voor oorlog, geweld en vervolging zijn hier de dupe van. Vooral kwetsbare mensen lopen nu extra risico, zoals kinderen, zwangere vrouwen en mensen die ziek zijn.” VluchtelingenWerk probeerde eerder juist die mensen er uit te pikken.

Het Rode Kruis deelde tot dan toe maaltijden uit op het terrein, gaf mensen dekens en zorgde voor enige beschutting tegen het weer. De organisatie doet een beroep op gemeenten om opvang te bieden (“Het gaat om enkele tientallen mensen per dag, in een land met 18 miljoen inwoners”) en kijkt naar de regering voor maatregelen: ”We zijn in ons aangeharkte Nederland. De overheid moet dit oplossen." 

De regering komt de week daarop in actie; ze stelt op het terrein een pand beschikbaar voor dagopvang, waar strenge huisregels gaan gelden, en schroeft daarnaast de beveiliging op. De hulporganisaties keren daarop terug en hervatten het werk. Asielminister Van den Brink erkent dat een relatief kleine groep verantwoordelijk is voor de ellende. Volgens hem betreft het “kansarme asielzoekers en personen van elders zonder asielaanvraag”.

INLIA-directeur John van Tilborg is blij dat de minister in actie kwam en ook blij dat hij de nuancering aanbracht. Toch is hij bezorgd. “Het is op zich duidelijk dat een klein plukje ernstige onruststokers de mensen op het grasveld het leven zuur maakte. Maar onrust, incidenten en onveiligheid zijn door het gedrag van dit clubje wel weer in één adem genoemd met asielzoekers.” 

Hij is bang dat dít beeld beklijft. “Dat zou diep triest zijn voor iedereen die hiernaartoe komt omdat hij of zij een veilig heenkomen zoekt. Al die mensen die goede bedoelingen hebben, die geen kwaad in zin hebben maar een goed en eerlijk leven willen leiden.” Nu de weerstand tegen asielopvang steeds meer brandstof krijgt ingeblazen via de socials, is beeldvorming erg belangrijk.

Daarom deelt Van Tilborg graag de ervaring van INLIA: “Wij vangen al tientallen jaren dakloze asielzoekers op en sinds vier jaar verzorgen we ook crisisopvang van asielzoekers die niet in Ter Apel terecht kunnen. Daarvoor hebben we 265.000 overnachtingen gerealiseerd. Het is onzin om te zeggen dat er nooit gedoe is, er is sporadisch wat onderlinge ophef geweest, maar er zijn nooit incidenten geweest met de omgeving.”

Opvang kan echt heel veilig verlopen, weet hij. “Als je mensen als gasten ontvangt en respectvol behandelt, krijg je dat terug. Dat blijkt keer op keer. We hebben op 70 plekken door het hele land crisisopvang gehad door lokale kerken, die allemaal blij zijn dat ze dit hebben kunnen doen. Op dit moment zitten we nog op 16 locaties door heel Nederland - van Noord tot Zuid, van Oost tot West. Allemaal prima mensen.” 

“Ik hoop vurig dat het beeld dat een handjevol raddraaiers oproept niet het enige beeld is dat blijft hangen, ten koste van al die andere mensen met wie het goed toeven is.” Hij dringt daarom aan op vaart maken met de uitvoering van de Spreidingswet. Zo sla je twee vliegen in één klap, zegt hij: “Meer opvangplekken creëert meer rust in Ter Apel. En: als ergens een azc is, ervaren mensen na verloop van tijd dat asielzoekers geen bedreiging vormen.”
 

Meer informatie:
Bovenstaande foto is genomen tijdens de manifestatie 'Solidair met Ter Apel' die op 6 mei 2022 plaatsvond op het voorterrein van het Aanmeldcentrum.
INLIA-directeur John van Tilborg was één van de sprekers.
06-05-22  'Laat Ter Apel ervaren dat we hen niet aan hun lot overlaten'
06-05-22  Manifestatie 'Solidair met Ter Apel'

Lees ook:
22-12-25  'Wees niet bevreesd'
23-01-24  Groninger rechter: maximaal 2000 asielzoekers in Ter Apel

 

Dit bericht is ook aan redacties van kerkbladen verzonden als artikel voor de maand juli 2026. Op de pagina Kopij voor het kerkblad is de tekst in drie lengteversies als Word-bestand te downloaden.