Strafbaarstelling illegaliteit: het komt er straks op aan in de Senaat
“We moeten alles op alles zetten", zegt INLIA-directeur John van Tilborg. “Om te voorkomen dat kwetsbare mensen gestraft worden enkel omdat ze hier zijn, om te voorkomen dat medemenselijkheid een misdaad wordt. Want dat wordt het met deze wet. Deze wet zal zoveel ellende veroorzaken, zowel voor individuele mensen als voor de samenleving in z’n geheel. Dat moeten we voorkomen, en dat kan nog.”
Datum stemming onbekend
Het nieuwe kabinet heeft gezegd de asielwetten uit te zullen voeren áls de Eerste Kamer deze aanneemt. Maar zover is het nog niet. De Senaatsfracties hebben eerst schriftelijke vragen gesteld aan het kabinet, over de asielwetten én de strafbaarstelling van illegaal verblijf. Het kabinet moet die vragen nog beantwoorden.
De betrokken Senaatscommissie (Immigratie & Asiel) bespreekt dan of de beantwoording voldoende is. Ze prikt pas daarna een datum voor het behandelen van en stemmen over de wetsvoorstellen. Het staat dus nog niet vast wanneer dat zal zijn.
Taak Eerste Kamer
Wat wel vaststaat, is de taak van de Eerste Kamer. Die moet toetsen of wetten rechtmatig, uitvoerbaar en handhaafbaar zijn en ook beoordelen of een wet noodzakelijk is en van voldoende kwaliteit. Op al deze vlakken is er veel aan te merken op het wetsvoorstel voor strafbaarstelling illegaal verblijf.
‘Onuitvoerbaar’ was het oordeel van alle diensten en uitvoeringsorganisaties, van de politie tot het COA en de IND. ‘Niet handhaafbaar’, liet ook het gevangeniswezen weten; er is de komende jaren geen capaciteit voor. ‘Nut & noodzaak niet onderbouwd’, stelde de Raad van State, die ook de zorgvuldigheid van de wet kraakte.
‘Strijdig met andere wetten’, oordeelden experts. Inspecties en de Adviesraad Migratie ontraadden het wetsvoorstel. En ook alle andere betrokken partijen, van de VNG tot de KNMG, van de Raad van Kerken in Nederland tot het College voor de Rechten van de Mens, trokken één conclusie: strafbaarstelling is onuitvoerbaar, onwenselijk en creëert problemen in plaats van ze op te lossen.
Vereiste uitvoeringstoets ontbreekt
Er is dan ook geen zogeheten uitvoeringstoets gedaan bij het wetsvoorstel. De organisaties die de wet daadwerkelijk moeten implementeren toetsen dan de praktische uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid ervan.
Pikant is dat de Eerste Kamer op 7 oktober 2025 – nog geen half jaar geleden – er juist bij de regering op aandrong vóór nieuwe wetgeving altijd zo’n toets te doen. De regering onderschreef het belang, maar liet de toets in dit geval niettemin achterwege.
Kaartenacties INLIA & Bondgenootschap
INLIA hoopt dat de Eerste Kamer haar eigen kwaliteitseis serieus neemt en de wet daarom niet aanneemt. INLIA roept iedereen op om mee te helpen: “Stuur een kaart of brief! Laat je horen. Eis zorgvuldige, uitvoerbare wetten. Kom op voor een rechtvaardige, barmhartige en leefbare samenleving.”
U vindt de digitale kaartenactie van INLIA hier. Daarnaast is er nog een kaartenactie van het Bondgenootschap Stop de Asielwetten, klik daarvoor hier. Beide van harte aanbevolen!
Meer informatie:
Informatiepagina 'Waarom is de strafbaarstelling van illegaal verblijf een slecht idee?' op de site van INLIA
Een inhoudelijke uitleg 'Over de asielwetten' aan de hand van 6 vragen opgesteld door de Vereniging Asieladvocaten en -juristen Nederland (VAJN) op de site van het Bondgenootschap.
Lees ook:
22-01-26 Brief aan de Eerste Kamer over strafbaarstelling illegaliteit
23-01-26 Kerkelijke vrijwilligers: van burgerlijk ongehoorzaam tot crimineel?
26-01-26 Mensen helpen is geen misdaad - in Griekenland
Dit artikel is ook verzonden als artikel voor de kerkbladen. Ga naar deze pagina om de tekst als Word-bestand te downloaden; er zijn ook twee kortere versies beschikbaar.