Mensen helpen is geen misdaad - in Griekenland

Op Lesbos speelde zich een humanitaire ramp af. In 2015 vluchtten honderdduizenden mensen over zee naar Griekenland. Vooral Syriërs, op de vlucht voor oorlog. 900.000 vluchtelingen bereikten Lesbos levend. Hoeveel mensen er stierven op zee is niet bekend. De Griekse autoriteiten en de EU deden weinig tot niets. Vandaar de vrijwilligers.

Vanuit de hele wereld kwamen ze naar Lesbos. Gewone mensen met een hart, die mensen in nood de hand reikten. Mensen als Wittenberg, die als schipper gammele bootjes vol angstige en getraumatiseerde vluchtelingen naar een veilige baai begeleidde. Anderen die mensen uit zee redden, hen redden van uitputting en verdrinking. Die eerste hulp boden, mensen iets te drinken gaven en een energiereep, of hen een deken omsloegen.

Medemenselijkheid, omzien naar een ander, het hoofd niet afwenden van een mens in nood. Mensensmokkel, deelname aan een criminele organisatie en witwassen, vond de Griekse justitie. De eis tegen de 24 hulpverleners: twintig jaar cel. Je verzint het niet. Juristen, advocaten, mensenrechtenexperts: ze waren vol ongeloof en verontwaardiging dat deze zaak überhaupt werd aangespannen.

Hulp wordt gecriminaliseerd
Acht jaar lang sleepte de zaak, de Griekse autoriteiten hadden steeds opnieuw de processtukken niet op orde. Al die tijd zijn er nauwelijks nog vrijwilligers actief geweest op de Griekse stranden. Mensen durfden niet meer. Hoeveel levens dat heeft gekost, zullen we nooit weten.

Nu is er eindelijk vrijspraak voor Wittenberg en de rest van de groep. Mensen helpen is tóch geen misdaad. Althans: niet in Griekenland. De uitspraak van de Griekse rechter staat in schril contrast tot het wetsvoorstel dat nu in Nederland voorligt om illegaliteit strafbaar te maken. De Tweede Kamer is al akkoord, de Eerste Kamer moet zich er nu over buigen.

In dat wetsvoorstel worden hulp en hulpverleners ook gecriminaliseerd. De Griekse rechtszaak stond niet op zich. Hij past in een trend om hulpverlening aan en solidariteit met vluchtelingen en asielzoekers te criminaliseren. Ook in Nederland. Als de Eerste Kamer de asielwetten aanneemt, wordt illegaliteit een misdaad.

Enkel door hier te zijn, zijn afgewezen asielzoekers straks misdadiger. Overkomt hen iets en willen ze naar de politie of de eerste hulppost, dan neemt de agent of dokter die hen helpt deel aan een misdrijf. Heeft u als kerkelijke vrijwilliger hem of haar daarnaartoe gebracht? Deelname een misdrijf. Dát is het wetsvoorstel. Er is alleen uitgehaald dat de hulpverlener strafbaar is. Want de tekst luidt: deelnemen aan dit misdrijf, anders dan als pleger, is niet strafbaar.

Zorgzame en betrokken maatschappij?
Medemenselijkheid, iemand in nood helpen: het wordt dus medeplegen van een misdrijf als deze wet wordt aangenomen. Zo worden de eed van artsen en de wettelijke taak van de politie ondermijnd. Zo wordt een Bijbelse opdracht tot barmhartigheid verdacht gemaakt. Zo wordt een zorgzame en betrokken samenleving stukje bij beetje uitgehold.

In een interview met de Volkskrant[1] bekende Pieter Wittenberg in december dat hij de laatste tijd veel huilt. Als hij klassieke muziek opzet, Bach bijvoorbeeld, dan breekt hij. “Niet om mijn eigen zaak, die is onbelangrijk. Om hoe de maatschappij geworden is. “De hardheid. De onverschilligheid over hoe aan de Europese grenzen levende mensen in lijken veranderen. Hoe kan het dat we hier geen rode lijn trekken?”

Oproep van INLIA
Als u zich wil verzetten tegen de steeds hardere houding tegenover asielzoekers, tegen de criminalisering van asielzoekers én hun hulpverleners, steun dan de kaartenactie van INLIA. Via deze link kunt u digitaal een voorbedrukte kaart sturen aan leden van de Eerste Kamer. Daarmee roept u hen op de strafbaarstelling van illegaliteit te verwerpen.