Kerkvertegenwoordigers: asielwetten staan haaks op menselijke waardigheid
De Eerste Kamer behandelt in april de de Asielnoodmaatregelenwet, de Wet invoering tweestatusstelsel en de Novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf. De twee vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland en de Protestantse Kerk in Nederland stellen dat deze wetten “haaks staan op de menselijke waardigheid”.
Mochten de wetten aangenomen worden, dan heeft dat volgens hen ook grote gevolgen voor kerken. In de praktijk fungeren kerken als laagdrempelige en veilige plekken waar mensen ondersteuning zoeken, juist wanneer reguliere instanties gemeden worden uit angst voor handhaving: “De strafbaarstelling zet deze vertrouwensrelatie onder druk en vergroot de drempel om hulp te zoeken of signalen van uitbuiting, geweld of mensenhandel te delen.” In het bijzonder kinderen zijn extra kwetsbaar.
De Korte en Van Ekris verwijzen in hun brief naar het document 'Maar wij geloven: geloven in tijden van verharding' van de Raad van Kerken in Nederland (gepubliceerd op 11 oktober 2024), waarin al eerder de zorgen over de verharding van het asielbeleid werden verwoord:
"Wanneer we vreemdelingen als een bedreiging gaan zien doen we niet alleen hen maar ook onszelf tekort. Wanneer angst en wantrouwen worden gevoed, verdort de gemeenschap. De verharding jegens de vreemdeling kan dan ook ieder van ons persoonlijk beschadigen, als wij onze harten verharden en hartelozer worden.”
De kerkvertegenwoordigers maken zich tevens zorgen over de verharding van het sentiment tegenover vreemdelingen in onze samenleving: “Wij merken in onze kerken de schok die het geeft, en de verontwaardiging, wanneer in ons land een politieke atmosfeer ontstaat, waarin juist zo’n kwetsbare groep mensen opgejaagd wordt.”
Over de strafbaarstelling van illegaal verblijf, die tijdens de behandeling in de Tweede Kamer middels een amendement nog aan de asielwetten is toegevoegd, schrijven de kerkvertegenwoordigers:
"Door de criminalisering van onrechtmatig verblijf wordt ieder mens die zonder de juiste verblijfsdocumenten in ons land verblijft, pleger van een strafbaar feit en als zodanig dus tot crimineel gemaakt en als crimineel behandeld. Wij zijn van oordeel dat deze strafbaarstelling daarmee een fundamentele aantasting betekent van de onvervreemdbare waardigheid van iedere menselijke persoon. (...) De menselijke waardigheid is een essentieel onderdeel van de sociale leer en ethiek van onze kerkelijke tradities. Deze onvervreemdbare menselijke waardigheid is echter ook een belangrijke pijler van onze democratische rechtsstaat. De strafbaarstelling illegaal verblijf tast naar onze overtuiging daarmee ook de juridische waarden van onze democratische rechtsstaat aan."
Over de novelle die hulpverleners zou moeten vrijwaren van strafvervolging schrijven De Korte en Van Ekris, onder verwijzing naar alle bezwaren tegen de novelle zoals die zijn verwoord in de brief d.d. 24 januari 2026 van het Bondgenootschap Stop de Asielwetten aan de Eerste Kamer:
"Naar onze overtuiging biedt de novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf geen afdoende reparatie van de bedoeling en mogelijke werking van het aangenomen amendement. (...) Wij vrezen dat hulpverleners en hulpverlenende instanties, indien de Asielwetten worden aangenomen, in de toekomst niet gevrijwaard zullen blijven van strafvervolging. En we spreken daarover als vertegenwoordigers van onze kerken grote bezorgdheid uit. Dit raakt ons als kerken in het hart van wie wij zijn. We merken in onze kerken dan ook de verontwaardiging hierover en het verzet."
Meer informatie:
De volledige tekst van de Open Brief aan de leden van de Eerste Kamer d.d. 16 maart 2026 van mgr dr G J N de Korte, bisschop van 's-Hertogenbosch en referent voor Kerk en Samenleving vanuit de RK Bisschoppenconferentie en ds dr C M A van Ekris, scriba van de Generale Synode van de Protestantse Kerk in Nederland (download pdf-bestand, 4 pagina's)
De brief van het Bondgenootschap Stop de Asielwetten aan de Eerste Kamer d.d. 24 januari 2026 over de strafbaarstelling (download pdf-bestand, 16 pagina's)
Lees ook:
11-03-26 Ombudsmannen: asielwetten getuigen van onzorgvuldigheid en onbehoorlijk bestuur
18-10-24 Raad van Kerken: geloven in tijden van verharding
23-05-24 'Nederland wordt het toonbeeld van harteloosheid'
Informatiepagina Waarom is de strafbaarstelling van illegaal verblijf een slecht idee?
Bericht op de website van het Bisdom 's-Hertogenbosch
Bericht op de website van de Protestantse Kerk in Nederland