Procedurele en Juridische Zaken
Werken
Een statushouder mag in Nederland werken. Omdat de statushouders die u tijdelijk opvangt gekoppeld zijn aan uw burgerlijke gemeente zullen zij waarschijnlijk ook op zoek gaan naar betaald werk in uw omgeving.
Reba-regeling
Iedere statushouder met eigen inkomsten of vermogen moet meebetalen aan de opvangkosten van hem/haarzelf en het gezin. Hoeveel dat maandelijks is, staat in de ‘Regeling eigen bijdrage asielzoekers’ (Reba). Het hangt af van het inkomen, het vermogen en de samenstelling van het gezin.
De statushouder moet zijn inkomsten of vermogen melden bij de COA-locatie waaraan hij is gekoppeld (en bijvoorbeeld een kopie van de salarisstrook inleveren).
Op deze webpagina van het COA kunt u zelf uitrekenen hoeveel de statushouder moet afdragen aan het COA.
NB: de Reba geldt ook voor vermogen uit dwangsommen die een statushouder eventueel heeft ontvangen, omdat de IND te laat was met besluiten. De Raad van State heeft in januari 2026 geoordeeld dat deze dwangsommen een’ financiële prikkel voor de minister’ zijn, maar geen immateriële schadevergoeding (‘smartengeld’). Daarom mag het COA de dwangsom meerekenen voor het vaststellen van de eigen bijdrage. Dan moet het vermogen wel meer zijn dan de grens die in de Participatiewet is vastgelegd (€ 8.000 voor alleenstaanden en € 16.000 voor gezinnen en alleenstaande ouders).
Verblijfsvergunning
Nadat een asielzoeker een positieve beslissing op de asielaanvraag ontvangt, wordt deze persoon een statushouder (ook wel vergunninghouder genoemd) en krijgt hij of zij een verblijfsvergunning.
Belangrijke zaken om te regelen nadat iemand een verblijfsvergunning ontvangt, zijn:
- Inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) en ontvangst van een Burger Service Nummer (BSN)
- Aanvragen van een DigiD (met BSN)
- Openen van een bankrekening (met BSN)
- Aanvragen gezinshereniging (zie hieronder)
- Aanvragen kinderbijslag (zie hieronder)
In de meeste gevallen zullen bovenstaande zaken al geregeld zijn als de gasten bij u aankomen. Maar het is wel goed om dat even te checken.
Goed om te weten is dat een vergunninghouder ook altijd zelf op zoek mag gaan naar woonruimte. Dit mag ook in een andere gemeente zijn dan de gemeente waaraan iemand gekoppeld is. In dat geval is betrokkene wel aangewezen op de particuliere huursector en krijgt hij/zij geen aanbod voor een sociale huurwoning.
Woning en begeleiding
Heeft een statushouder een woning gekregen en het huurcontract ondertekend, dan stopt de opvang, begeleiding en financiële ondersteuning van het COA na twee weken. Een hulpverleningsinstantie in de gemeente neemt de begeleiding over. Deze instantie en de gemeente kijken samen met de vergunninghouder naar het afsluiten van verzekeringen, het aanvragen van een uitkering en toeslagen en het aanvragen van het inrichtingskrediet.
Gezinshereniging
Zodra een asielzoeker een verblijfsvergunning krijgt - dus statushouder wordt - heeft hij recht op gezinshereniging. Dit betekent dat gezinsleden naar Nederland mogen komen. Dit moet direct aangevraagd worden; in ieder geval binnen drie maanden.
Het aanvragen van gezinshereniging is een complex en langdurig traject, waarvoor strenge regels gelden. Er zijn lange wachttijden voordat de IND aanvragen voor gezinshereniging in behandeling neemt. De wachttijd voor biologische kinderen onder 18 jaar bedroeg in mei 2026 gemiddeld 7 tot 10 maanden.
Het tweestatusstelsel dat nu van kracht is, kent een a-status (‘vluchteling’: de mensen die zijn gevlucht voor persoonlijke vervolging) en een b-status (‘subsidiair beschermde’: mensen die zijn gevlucht voor oorlog en geweld). De laatste categorie heeft veel minder rechten. Met name gezinshereniging is voor deze categorie heel moeilijk gemaakt. Het is nog niet duidelijk of deze nieuwe Nederlandse wet in overeenstemming is met Europees recht. Komen er veranderingen, dan passen we de informatie op deze webpagina aan.
Kinderbijslag en Kindgebonden budget
Wie een verblijfsvergunning krijgt, moet zo snel mogelijk kinderbijslag aanvragen voor kinderen tot 18 jaar. Dit moet bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De contactpersoon van het COA verstrekt een Aanvraagformulier Kinderbijslag aan de statushouder.
Let op: het COA stopt de financiële vergoeding voor kinderen precies 3 maanden nadat een recht op kinderbijslag is ontstaan - ook als diegene dit niet krijgt omdat het niet is aangevraagd. Het is dus belangrijk om op tijd kinderbijslag aan te vragen.
De kinderbijslag is voor iedereen even hoog. Bovenop de kinderbijslag komen uw gasten misschien ook in aanmerking voor het kindgebonden budget. Dit is een maandelijkse bijdrage van de overheid voor de kosten van kinderen. De hoogte daarvan is afhankelijk van de hoogte van het inkomen, de samenstelling van het gezin, de leeftijden van de kinderen etc. Het kindgebonden budget moet worden aangevraagd bij de Dienst Toeslagen van de Belastingdienst.
Onderwijs en leerlingenvervoer
Alle kinderen in Nederland hebben recht op onderwijs, ook kinderen van asielzoekers en statushouders. Sterker: er is leerplicht. Alle kinderen moeten zo snel mogelijk naar school, in ieder geval binnen 3 maanden nadat zij in Nederland zijn aangekomen.
Zolang kinderen in een opvanglocatie van het COA verblijven is het COA verantwoordelijk voor het onderwijs. Op grotere azc’s is soms een school voor asielzoekerskinderen gevestigd. En anders kunnen ze naar het reguliere basis- of middelbaar onderwijs (Internationale Schakelklas, ISK).
Als kinderen niet meer bij het COA verblijven is de gemeente verplicht te zorgen voor passend onderwijs. Wij adviseren u om zelf even contact op te nemen met de gemeente als u de indruk heeft dat dit niet snel genoeg wordt opgepakt.
Als uw gasten na afloop van drie maanden nog niet kunnen doorstromen naar reguliere huisvesting in uw gemeente worden ze misschien tijdelijk op een andere locatie in de regio ondergebracht. Omdat het niet wenselijk is om kinderen als ze eenmaal op een school zijn begonnen weer van school te laten wisselen, heeft INLIA met het COA afgesproken dat zij in zo’n geval het leerlingenvervoer regelen.